Prezentowana kolekcja 105 pozycji wydawniczych stanowi imponujący, wielowymiarowy zbiór, który dokumentuje najtrudniejsze i najważniejsze momenty w najnowszej historii Polski. To nie tylko suchy zapis faktów, ale żywa kronika zmagań o niepodległość, opis mechanizmów zniewolenia oraz hołd oddany bohaterom narodowym.
Krajobraz historyczny: Kluczowe obszary tematyczne

Kolekcja została starannie sprofilowana, koncentrując się na pięciu filarach naszej tożsamości i pamięci:

Aparat Represji i Bezpieczeństwa PRL: To merytoryczny trzon zbioru. Dzięki takim publikacjom jak „Leksykon bezpieki” czy „Podręcznik bezpieki”, czytelnik otrzymuje unikalny wgląd w struktury UB i SB, poznając nie tylko metody inwigilacji elit intelektualnych, ale i konkretne biografie funkcjonariuszy.

Kościół Katolicki w obliczu dyktatury: Niezwykle cenne są edycje źródłowe, takie jak seria „Pro memoria” kardynała Stefana Wyszyńskiego. Dokumentują one niezłomną postawę hierarchów i represje, jakie dotknęły duchowieństwo w okresie stalinizmu i później.

II Wojna Światowa i Podziemie Niepodległościowe: Fundamentalne wydawnictwo „Armia Krajowa w dokumentach” oraz „Atlas polskiego podziemia niepodległościowego” to pozycje obowiązkowe dla każdego, kto chce zrozumieć fenomen Polskiego Państwa Podziemnego.

Edukacja i Popularyzacja: Zbiór przełamuje schemat nudnej historii. Dzięki serii komiksowej „Wojenna odyseja Antka Srebrnego” oraz czasopismom takim jak „Biuletyn IPN”, wiedza o Monte Cassino czy operacji Market Garden staje się przystępna dla najmłodszych.

Kresy i Relacje Polsko-Żydowskie: Publikacje takie jak „Kresowa księga sprawiedliwych” dotykają bolesnych kart historii, analizując martyrologię na Wschodzie oraz skomplikowane stosunki narodowościowe pod okupacją.

Forma i Styl: Od dokumentu do beletrystyki

Siłą kolekcji jest jej różnorodność wydawnicza. Obok surowych dokumentów operacyjnych i monografii naukowych, odnajdziemy tu biografie z serii „Bohaterowie Niepodległej”. Co ciekawe, zbiór uzupełniają inkluzje literackie – powieści Macieja Siembiedy, Sylwii Chutnik czy Magdaleny Kordel. Pozwalają one na emocjonalne i fabularne przetworzenie trudnej materii historycznej, stanowiąc doskonały pomost między nauką a prozą życia.
Dla kogo jest ta kolekcja?

Zestawienie to tworzy unikalną mozaikę adresowaną do szerokiego spektrum odbiorców:

Badacze i Genealodzy: Znajdą tu precyzyjne narzędzia do weryfikacji faktów i odnajdywania nazwisk w archiwach.

Pasjonaci i Edukatorzy: Otrzymują gotowe narracje o postawach moralnych i mechanizmach władzy, idealne do wykorzystania w procesie dydaktycznym.

Młodzież i Czytelnicy Literatury Popularnej: Dzięki atrakcyjnej formie graficznej komiksów i dynamice powieści sensacyjnych, mogą wejść w świat historii bez poczucia przytłoczenia akademickim językiem.

Podsumowanie: Kluczowe wartości

Recenzowana kolekcja wyróżnia się trzema głównymi atutami:

Wiarygodnością – opartą na odtajnionych archiwach służb specjalnych.

Przekrojowością – obejmującą okres od 1920 roku aż po transformację 1989 roku.

Lokalnością – ze szczególnym uwzględnieniem cennych materiałów dotyczących Podkarpacia i Rzeszowszczyzny.

To zbiór niezbędny dla każdego, kto chce zrozumieć, jak cienie przeszłości kształtowały dzisiejszą wolność.
oprac. GW, styczeń 2026 r.

Kolekcja "Prasa w Czytelni" jest zróżnicowana tematycznie i typologicznie, łącząc prasę codzienną, tygodniki, miesięczniki branżowe/specjalistyczne oraz czasopisma regionalne i naukowe.

Poniżej przedstawiam główne kategorie i cechy charakterystyczne tego zbioru:

1. Prasa codzienna i ogólnopolska

Zbiór zawiera kluczowe polskie tytuły opiniotwórcze oraz dzienniki o zasięgu ogólnokrajowym, reprezentujące różne spektrum polityczne.

"Rzeczpospolita": (1982-) – Poważny, opiniotwórczy dziennik, skupiający się na polityce, gospodarce i prawie.

"Nasz Dziennik": (1998-) – Dziennik o profilu konserwatywno-katolickim, wyraźnie prawicowy.

"Nowiny" (Wyd. A): (1975-) – Dziennik regionalny, skupiający się na informacjach z Podkarpacia (Rzeszów i okolice).

2. 🌍 Tygodniki i magazyny opiniotwórcze

Obecne są popularne tygodniki, w tym jeden z ważniejszych magazynów informacyjnych.

"Newsweek Polska": (2001-) – Tygodnik społeczno-polityczny i informacyjny (w kolekcji: Archiwum Ewy Sułkowskiej-Bierezin).

3. 🧠 Czasopisma specjalistyczne i naukowe

Kolekcja zawiera periodyki skierowane do konkretnych grup zawodowych, naukowców lub osób o określonych zainteresowaniach.

Charaktery: (1997-) – Magazyn popularnonaukowy poświęcony psychologii i relacjom międzyludzkim.

Wychowawca: (1993-) – Miesięcznik dla nauczycieli i wychowawców, o profilu katolickim i pedagogicznym.

Pamięć i Sprawiedliwość: (1995-) – Pismo naukowe Instytutu Pamięci Narodowej, poświęcone historii najnowszej Polski.

Zeszyty Literackie (ZL): (1990-2018) – Wysokiej jakości czasopismo poświęcone literaturze, kulturze i eseistyce (już nie wydawane, ale cenne archiwalnie).

4. 🙏 Czasopisma Religijne

Kolekcja obejmuje tytuły związane z wiarą i światopoglądem katolickim.

"Zawsze Wierni": (1994-) – Czasopismo o tematyce katolickiej, promujące tradycyjną naukę Kościoła, niezmienną od 2000 lat. Nie skażoną zmianami które wsprowadził Sobór Watykański II.

5. Prasa Rozrywkowa/Kobieca (Tabloidy)

Reprezentowany jest również segment prasy masowej i rozrywkowej.

"Rewia": (2004-) – Tygodnik typu "people", skupiający się na życiu gwiazd, plotkach i poradnictwie.

6. 🌾 Czasopisma Związane z Regionem i Historią Lokalną

Ta sekcja jest kluczowa dla czytelni regionalnej, gromadząc materiały historyczne i bieżące wiadomości lokalne.

"Ziemia Ropczycka: ([1991-2020]) – Czasopismo regionalne, bezpośrednio związane z Ropczycami i okolicznymi gminami (Ostrów, Sędziszów Młp., Iwierzyce, Wielopole). Jest to ważny historyczny dokument lokalny. Obecnie nie ukazuje się.

Zapaśnicze ślady na obrazie Dębicy: (2025) – Jednorazowa pozycja (zeszyt historyczny) o tematyce ściśle lokalnej (Dębica, nie Ropczyce) i sportowej (zapasy).

🔑 Podsumowanie

Kolekcja "Prasa w Czytelni" w Ropczycach ma charakter uniwersalny, starając się zaspokoić szerokie potrzeby informacyjne i kulturalne czytelników:

Informacja i Opinia: Zapewnia dostęp do bieżących wiadomości z kraju i regionu (Rzeczpospolita, Nasz Dziennik, Nowiny, Newsweek).

Rozwój Osobisty i Edukacja: Oferuje materiały specjalistyczne z zakresu psychologii i pedagogiki (Charaktery, Wychowawca).

Historia i Kultura: Zawiera poważne periodyki naukowe (Pamięć i Sprawiedliwość, Zeszyty Literackie).

Regionalizm: Spełnia funkcję archiwizowania i udostępniania wiedzy o najbliższych okolicach (Ziemia Ropczycka, Dębickie Zeszyty Historyczne, Nowiny).

W swojej całości, zbiór ten daje przekrój przez polską prasę od poważnej publicystyki i nauki, przez media masowe, aż po unikatowe pozycje lokalne.

Ropczycana – dokumenty pamięci, kultury i duchowości Ziemi Ropczyckiej i regionu

Dział Ropczycana w Miejskiej i Powiatowej Bibliotece Publicznej w Ropczycach stanowi najcenniejszą część zbiorów biblioteki, obejmującą ponad 1220 książek i dokumentów związanych z życiem społecznym, kulturą i duchowością regionu. Kolekcja dokumentuje historię Ziemi Ropczyckiej, edukację, genealogię, literaturę piękną oraz działalność lokalnych twórców, naukowców, bibliotekarzy i artystów.

W zbiorze znajdują się m.in.:

Publikacje naukowe i historyczne – badania archeologiczne, np. „Kopiec Tatarski w Ropczycach-Witkowicach” Jacka Magdonia, oraz kroniki edukacyjne, np. „Księga Pamiątkowa LO w Sędziszowie Małopolskim”.

Literatura piękna i duchowość – tomiki poetyckie, refleksje religijne i wspomnienia parafialne dokumentujące życie codzienne, duchowe i kulturalne mieszkańców.

Biogramy i materiały ikonograficzne – postacie lokalne, np. snycerz Stefan Maciołek z Gnojnicy i ziemianin Władysław Roman Józef Michałowski z Witkowic, dokumentujące historię, sztukę sakralną i genealogię regionu.

Dział pełni funkcję „archiwum pamięci Ziemi Ropczyckiej”, integrując źródła naukowe, dokumenty osobiste i materiały artystyczne. Jest cennym narzędziem badań nad mikrohistorią, duchowością, kulturą i edukacją regionalną. Kolekcja wspiera warsztaty, wystawy i projekty regionalne, zachowując pamięć lokalnej społeczności oraz tożsamość kulturową regionu.

Charakterystyka kolekcji „Ropczycana”

Kolekcja „Ropczycana” to wielowątkowy zbiór publikacji dokumentujących historię, kulturę, życie społeczne, religijne i artystyczne Ropczyc oraz szeroko pojętej Ziemi Ropczyckiej i regionu podkarpackiego. Zgromadzone pozycje tworzą spójną panoramę lokalnej tożsamości – od średniowiecza po czasy współczesne – ukazując zarówno codzienność mieszkańców, jak i wydarzenia o znaczeniu ponadlokalnym.

1. Tematyka regionalna i historyczna

Trzon kolekcji stanowią monografie miast, wsi i instytucji (np. Ropczyce. Zarys dziejów, Leksykon ropczycki, Całkiem zwyczajne miasto…, Czasopismo "Ziemia Ropczycka", "Reporter", "Głos Powiatu", ect.), dokumentujące rozwój osadnictwa, administracji, szkolnictwa i życia społecznego. Ważne miejsce zajmują także opracowania dziejów lokalnych wspólnot, parafii oraz szkół, w tym publikacje jubileuszowe liceów i szkół ogrodniczych.

2. Pamięć zbiorowa i doświadczenie XX wieku

Znaczną część zbioru tworzą książki poświęcone II wojnie światowej, okupacji, podziemiu niepodległościowemu oraz okresowi PRL (m.in. publikacje IPN, wspomnienia i materiały źródłowe). Ukazują one losy mieszkańców regionu na tle wielkiej historii, represje, działalność konspiracyjną, ruch oporu oraz powojenne przemiany społeczno-polityczne.

3. Religia, duchowość i dziedzictwo sakralne

Kolekcja silnie akcentuje rolę Kościoła i religijności ludowej w życiu regionu. Zawiera opracowania dotyczące sanktuariów, parafii, objawień, duchowieństwa (np. abp Ignacy Tokarczuk), a także publikacje z pogranicza teologii, duchowości i kultury religijnej.

4. Kultura, sztuka i literatura

W zbiorze znajdują się prace poświęcone kulturze i twórcom związanym z regionem, w tym szczególnie Józefowi Mehofferowi rodem z Ropczyc, Tadeuszowi Kantorowi z Wielopola oraz środowiskom artystycznym Podkarpacia. Kolekcja obejmuje studia naukowe z zakresu teatru i sztuki, almanachy poezji, tomiki literackie i wspomnienia twórców, dokumentując nie tylko fakty, lecz także wrażliwość artystyczną regionu.

5. Etnografia i tradycja ludowa

Publikacje Franciszka Kotuli i prace etnograficzne poświęcone Lasowiakom, Rzeszowiakom i Podgórzanom ukazują bogactwo kultury ludowej, obrzędowości, wierzeń, muzyki i folkloru. Ten nurt wzmacnia antropologiczny charakter zbioru, pozwalając odczytywać historię regionu z perspektywy jego mieszkańców.

6. Walor dokumentacyjny i naukowy

Kolekcję uzupełniają bibliografie regionalne, słowniki biograficzne, katalogi zabytków i materiały źródłowe, nadając jej wysoki walor naukowy i dokumentacyjny. Dzięki temu zbiór pełni funkcję zaplecza badawczego dla regionalistów, historyków, nauczycieli i studentów.

***
Kolekcja „Ropczycana” łączy historię, kulturę, religię i sztukę w jedną opowieść o regionie i jego mieszkańcach. Jej siłą jest różnorodność perspektyw – naukowa, wspomnieniowa, artystyczna i dokumentacyjna. Zbiór nie tylko utrwala lokalne dziedzictwo, lecz także buduje i wzmacnia świadomość tożsamości regionalnej, czyniąc z Ropczyc i okolic ważny punkt odniesienia w historii i kulturze Podkarpacia i Polski.
Opracowała: G W, grudzień 2025 r.